Çoğu zaman dijital mecralarda ROI ölçümü yapmak imkânsıza yakındır. Tıpkı bilbordlarda reklamlarınızın yayınlanması gibi. Çok niş bir konu olmadığı sürece genelde zaman içerisinde verimliliği ölçümleyemeseniz. Sadece gözleme dayalı bir yorum yapabilirsiniz. Şirketinizin sosyal ağlarındaki like, fan sayılarını ya da web sayfalarınızın ziyaret, tık oranlarını ölçümleyebilirsiniz. Yine de bunlar size ROI sonuçlarını vermez. Şunu da söylemeliyim ki sosyal medyada var olmak ne kadar zaman/maliyet açısından bir gideri varsa ROI ölçümlemeleri de aynı şekilde maliyet gerektirir. Bunun gerekli olup olmadığı konusunda da profesyonellerin görüş farklılıkları olduğunu sıklıkla görüyoruz.

Bazı şirketler ROI ölçümü için reklam bütçelerinden hatırı sayılır bütçeler ayırmaktadırlar. Sosyal ağlarda bunu yaparken, özel uygulamalara, ajanslara yıllık bütçeler ayrılıyor. ROI oranının %100 olması demek ne kar ettiğinizi ne de zarara uğradığınız gösterir. Nötr gibi görünse de aslında genelde böyle bir çalışmayı tecrübe etmek kar olarak görülebilir. %100’ün üzerine çıktığı anda artık kar ediyorsunuz demektir.

Son olarak ROI denilen hadisede sosyal medyada başta yavaş bir dönüşü olsa da ileriki zamanlarda katlanarak size dönüşü büyük olacaktır. Çoğu zaman dönüşlerin karmaşık grafiklerle ifade edildiğini hatta ölçümlenemediğini fark edeceksiniz.

Böyle hedefleri olan, bir şeylerde başarılı olmak isteyen insanların CEO olma isteği beni ayrıca mutlu ediyor. Sana ne kardeşim sen neden mutlu oluyorsun der gibisiniz (: Birazdan açıklayacağım sebebini.

Önce CEO nedir onu öğrenelim. Öncelikle bu kelimenin sio olarak telaffuz edildiğini unutmayalım. CEO kelimesi; Chief Executive Officer’ın kısaltmasıdır. Türkçeye çevirirsek “en üst düzey genel yönetici” anlamına gelmektedir. CEO, yönetim kurulu başkanının altında genel müdürünse üstünde çalışan kişidir. CEO’nun konumunu aslında bazı Avrupalı ve ABD’li şirketler tanımlamıştır.

Bir de ismini çok yerde duymadığınız ancak farklı kulvarlarda, aynı derecede olan CTO ve CFO vardır. CTO (Chief Technical Officer) en üst düzey teknik yönetici, CFO (Chief Financial Officer) da en üst düzey mali işler yöneticisi anlamına gelmektedir. Bugüne kadar CTO veya CFO olmak isteyeni görmedim. Ama Türkiye’de maliyecisi de, mühendisi de CEO olmak istiyor.

Peki neden herkes CEO olmak istiyor?

Bunun sanırım açıklamama da gerek yok. CEO karizmatik insanların isminin başına eklendiğinde prestijli görünen bir meslektir. Bu prestiji bu ünvanlara kazandıranlar, aralarında dünyanın en çok tanınan insanların da yer aldığı gerçek anlamda değer üreten kişilerden oluşmaktadır. Bunlar arasında yakın bir geçmişte ölen Apple’ın eski CEO’su Steve Jobs, Facebook’un kurucusu Mark Zuckerberg gibi isimler yer almaktadır. Bunlar teknoloji CEO’ları olmaları herkesçe bilinmesine sebep olmaktadır. Dünyanın en iyi 100 CEO’suna http://hbr.org/web/extras/100ceos/1-jobs adresinden ulaşabilirsiniz.

Neyse konuyu çok dağıtmayalım. Benim yukarıda mutlu olmamın sebebi, patron olduğumda CEO olmak isteyen başarılı insanların çok olmasıdır. Sonuçta her patronun da kaliteli bir CEO’su olmalıdır değil mi (:

Yani özetle her CEO patron değildir, ama her patron aynı zamanda isterse CEO’dur. Bknz: Mark Zuck.

Bir de bu CEO olmak isteyen arkadaşlar; patron olmayı geçtim, CEO’luğun da üstünde olan yönetim kurulu başkanlığı hayalini de  kurmaz. Dedim ya prestij, etiket meselesi. Yönetim kurulu başkanı da neymiş CEO olmak varken (:

Sosyal medyada asıl patron hesap yöneticileri ya da hesapları yönetmeleri için çalıştığınız ajans da değil. Sosyal medya uzmanları hele hiç değil. Asıl patron(lar) takipçileriniz, ürününüzü kullanıp sosyal mecralarda sizin hakkınızda konuşan insanlar.

2001 yılından beri sosyal medya krizlerindeki artış yaklaşık %76’lık bir yüzdeliğe sahip. [Mashable] Bu krizlerin en büyük sebepleri de şirket içi eğitimin yetersizliği, bu konuda profesyonel bir kadronun olmaması ve en önemlisi şirketin kriz planlarının olmamasıdır.

Elimizde o kadar çok case var ki hangi birini anlatsak bilemedim. Örnek olarak geçtiğimiz aylarda yaşanan Onur Air’in krizini ve bu krizi ne kadar kötü yönettiklerini ele alacağım.

25 Ekim 2011’de Onur Air Facebook sayfasında şöyle bir paylaşımda bulundu: “Facebook sayfamıza katacağınız her takipçimiz için 0.5 TL’lik bir bağış daha yapacağız”. Asıl kriz bu hatayı(!) yaptıktan sonra krizi daha da büyümeleriydi. İlk önce altına gelen olumsuz onlarca yorumu silmeye katlılar. Baktılar ki yorumlar mislice gelmeye devam ediyor sildikçe tükenmiyor bu sefer, yorumlara takipçileri küçük düşürücü cevaplar yazmaya başladılar. Sonra başlığı silip siz yanlış anladınız, siz kötü niyetlisiniz hatta nerdeyse siz cahilsiniz demedikleri kalmıştı. Sonrasında da sosyal medyada yerden yere vuruldular, belki de hak etmedikleri kadar fazla eleştirildiler.

Bu krizi ele almadan önce hata(!) dediğim yerde bir şey eklemek istiyorum. Van depreminde televizyonlarda yapılan yardım kampanyalarında şirket isimlerinin havada uçuşması, reytingi yüksek kanallarda bas bas yardım ediyoruz, şuna şunu veriyoruz demeleri Onur Air’in sosyal medyada öyle yapmaya çalıştığı PR çalışmasından çok daha büyüktü. Yani Onur Air hata yaptı da diğerleri çok mu masumdu?

Demek ki sosyal medya dediğimiz şey  geleneksel medyadan çok daha farklı bir mecra. Demek ki sosyal platformlarda insanların karakteristik yapılarını çok iyi analiz etmek ve hassasiyetlerini göz önünde bulundurmak gerekir.

Bu krizi bu marka kendi lehine çevirmesini bilemedi. Sosyal medyada o kadar konuşuldu ki, hatta aylar geçmiş olmasına rağmen şimdi bile bir case olarak kullanıyorum.

Ne yapmak gerekirdi?

İlk önce tabi özür dilemesini bilmeleri gerekirdi. Özürlerini kabul edip etmemek takipçilerin (patronların) elinde olan bir şey. Birilerini küçümsemek yerine iyi niyetlerini ve samimiyetlerini sürdürmeleri gerekiyordu. Birine yanlış anladığını söylemek yerine hatalı olduklarını kabul etmeleri gerekiyordu. Herşeyi iletiyi sildikten birkaç saat içinde düzeltmeye çalışmak yerine daha sağlam adımlar atarak her şeyin düzelmesini beklemeleri gerekiyordu. Asıl tüm bunları yaptıktan sonra tıpkı insani ilişkilerde olduğu gibi gönüllerini almak gerekiyordu. Tüm bunları en güzel şekilde yapan ve bizlere örnek teşkil eden duru da Obama‘nın sosyal mecralardaki ilk günlerindeki davranışlarıdır. Açtıklar forumlarda, yazdıkları yazıların altında edilen küfürleri dahi silmediler. İnsanların söylediklerine değer verdiler ve çok iyi bir yönetim sergilerdiler. Bunu da başka bir yazımda paylaşırım sizlerle.

Kısaca; sosyal medyada olumsuz koşullarda gelişen bir krizi lehinize çevirmek sizin elinizde. Böyle durumlarda patronlarınıza iyi davranırsanız onlar da size iyi davranacaktır.

Kimisi telefonla kimisi bilgisayarıyla Milyonlarca insan belkide hiç yaşamadığı bir hayatı bu küçücük ekranların başında yaşadığını sanıyor.

— Arif Acar (@arifacar) Şubat 3, 2012

Dünya nüfusunun 8′de biri herhangi bir sosyal ağda bir hesabı var. Yine dünyada cep telefonu kullanımının ne oranda olduğunu ülkelerdeki GSM operatörlerinin büyükliğinden ve aralarındaki rekabetlerinden anlayabliyoruz. Geçtiğimiz aylarda yazdığım İletişim(siz)lik araçları 1 yazısının bir devamı gbi olacağı için orada deyindiğim konuları tekrarlamayacağım.

Sosyal medyayı kullanmayalım demiyorum, ya da arkadaşlarmıza hal hatır sormak için SMS kullanmayalım demiyorum da.. Hatta en iyi şekilde ve en faydalı biçimlerde kullanılmasından yanayım. Belkide sosyal mecralarda mesleğimden dolayı da en çok zaman geçiren insanlardan biriyim. Zaten az önce ifade ettiğim gibi milyonlarca insan bu araçları kullanıyor .  Artık bunların hayatımızın amacı haline geldiğinin farkında değiliz. Önceliklerimizi kaybedip başka bir boyutta başka bir hayat yaşıyoruz. Hazır bir yerden alınmış bir mesajı arkadaşımıza göndererek karşımızdakiyle iletişime geçtiğimizi sanıyoruz. Burada aslında bir tek kendimizi tatmin ediyoruz. Emin olun binlerce yıl önce duvarlara şekillerle birşeyler ifade etmeye çalışan eski çağdaki insanlarla bile daha iyi bir iletişim var

Geçtiğimiz günlerde bir arkadaşımın maille paylaştığı bu karikatür aslında öncelik konusunda bir çok şeyi özetlemiş oldu. Bir felaket halinde bile bunları yapıyoruz maalesef.  Daha ne söyleyeyim karikatüre bak bak düşün işte..

Çuvaldızı biraz kendime dokanmam gerekirse, itiraf etmeliyim ki bu hatalara ben de sık sık düşüyorum. Bu durumun farkında olduğum için daha dikkatli olmaya çalışıyorum.

Program iklim değişikliği ve küresel ısınmanın önlenmesinde Bilgi ve İletişim Teknolojileri (BİT)’in rolü ve önemi, gençliğin çevreci bilişim teknolojilerine dair politikaların oluşum süreçlerine dâhil olması, çevre ve yeşil bilişim konularında toplumsal farkındalığın artırılması, temalarından oluşmakta. Tabi organizasyonu böyle kısaca tanımlayıp geçmektense katıldıktan sonra sizlerle ayrıca bir yazımda paylaşacağımı da unutmamanızı isterim

Programın detaylarını buradan inceleyebilirsiniz. Programa dahil edilmiş Hakkâri’nin kültürel, turistik ve tarihi yerlerini gezilmesi benim için ayrıca bir önem arz ediyor. Hakkarililer “gönlümün sağ alt köşesi” olarak tamladığı Hakkari’yi dar bir zaman içinde tanıma fırsatım olacak. Aslında Hakkari’yi birkaç harfle yanlış tanımlamışlar gibi, çünkü Hakkari gönlümüzün sağ alt köşesi. Her ne kadar vefasızlık yapıp unutsakta, tıpkı Ahmet Kutsi Tecer’in şarkıyla tanıdığımız o şiirindeki gibi: “Gezmesek de, tozmasak da o köy bizim köyümüzdür” Gezmesek de, gitmesek de o memleket bizim Hakkari’mizdir…

Ati Gençlik Derneği’inden de bahsetmeden edemeyeceğim. Dernek 2005 yılında Hakkari kent merkezinde kurulmuş ve 2007 yılından beri derneğin yönetim kurulu başkanlığını İdris Ağacanoğlu yapıyor. Dernek sekiz gönüllü gençten oluşan ve demokrasi, gençlik, çevre, kültür, bilişim gibi alanlarda proje yapan harika bir ekibe sahip. Gittiğimde İdris beyle ve o projeleri ortaya koyan ekiple tanışmayı çok istiyorum. Bu arada Ati Gençlik Derneği de tıpkı Düşün Taşın Derneği gibi Sabancı Vakfı’nın desteklediği Fark Yaratanlar programının geçtiğimiz aylardaki konuklarından biriydi. Aşağıdaki videoda biraz kulaklarını çınlatmış olalım.

Ayrıca bu linkten Hakkari’ye birlikte gideceğim Onur arkadaşımın yazısını da okuyabilirsiniz.

Not: Organizasyon hava mualefetinden dolayı Nisan ayına ertelenmiştir.

Sunumun sonuna kendi yorumlarımı da kattım, ayrıca buradan ifade etmeme gerek yok. İşte o sunum:

SlideShare sunumlarım için http://www.slideshare.net/arifacar adresinden beni takip edebilirsiniz.

2011’de Okul

Her zaman olduğu gibi okul konusunda da daha doğrusu sistem konusunda çokça yakındığım bir sene oldu. Çok büyük başarılar gösteremedim ama çok da küçümsememek lazım yaptıklarımı Onca şeyin arasında okulumu da çok fazla aksattım sayılmaz. Orta seviyelerde bir eğitim süreci yaşadım. C#, .NET, Java, SQL, T-SQL gibi yazılım konusunda çok daha yeni şeyler öğrendim. Tabi eğitim içerikleri beni tatmin etmemekle birlikte yazılım dünyasından uzaklaştığımı da ifade etmek isterim. Eskiden olsa bu dersleri gördüğüm için deli divane olurdum 2011’de çok değerli akademisyenlerden de ders aldım. Şimdi çok muhterem Marmara’mızın elinden tutamadığı Cengiz Şimşek, Rıdvan Dilmaç gibi..

2011’de İş Güç

2011’in son çeyreğine kadar freelance çalışmalarıma devam ettim. Yeni projeler yaptık, ekip çalışmalarına daha da önem verdim. Bazı şeylerin artık daha profesyonelce yapılması gerektiğini fark ettim ve freelance web çalışmalarının maddi kazançlar dışında beni artık bir yerlere götürmediğini farkettim. 2011’in son çeyreğinde de uzun zamandır üzerinde kafa yorduğum sosyal medya, dijital pazarlama, SMO gibi konularına daha da ağırlık verdim. Bu kapsamda çeşitli eğitimlere katıldım.  “Ömür boyu öğrenen öğrenci” felsefemin peşinden koşmaya devam ediyorum tabi. Öyle ki Google Reader bile benden sıkılır oldu. Günde onlarca yazı okuduğum günler oldu.

İsimlerini vermek istemediğim çok değerli insanların (yazar, siyasetçi, eğitimci..) sosyal medyadaki itibar yönetimlerini yaptım (yapıyorum).

2011’in son ayında da Medusa Plus’ta çalışmaya başladım. Şimdiye kadar onlarca büyük markaya çalışmış ve … Sosyal medya konusunda çeşitli çalışmalar yapmakla birlikte ekibin fikir takımında da yer almak beni ayrıca mutlu ediyor. Tabi Düşün Taşın’daki nohavı buraya tam anlamıyla yansıtmak istiyorum.

2011’de Düşün Taşın

Ne desem, nerden başlasam bilemedim. 2011 Düşün Taşın için de oldukça hareketli bir yıl oldu. Belki de beni bu kadar dinamik tutan ve sürekli bir şeylerde kendim eksik görüp bir şeylerin peşinden koşmama sebep olan Düşün Taşın‘dır.

2011’de Uluslar arası bağlantılarımız daha da gelişti. Fransa’dan kalkıp bizimle ropörtaj yapmaya gelen New CITYzens ekbinden tutun da Amerika’da Washilton DC’de etkinlik yapmamıza kadar farklı deneyimlerimiz oldu.  Dernekte onlarca yeni insanla tanıştım. Her tanıştığım birinden bir şeyler öğrendim. Özellikle Aralık ayında yaptığımız eğitimler harikaydı. Cemil Türün, Ahmet Şahin Akbulut, Prof. Dr. Ali Murat Vural ve İpek Aral Kişioğlu eğitimlerine katıldığım bazı değerli misafirlerimizdi.

2011’e veda ederken Düşün Taşın’da Aralık ayının yıldızı seçilmem ve bunu mecralarımızda paylaşılması beni onura etti. Yaptığım infografik çalışması, yeni web sitemizin yayın hayatına geçmesine kadarki olan süreçteki çalışmalarım ve  düşünolog‘un yayın hayatına başlamasındaki katkılarım sayesinde böyle güzel birşeye layık görüldüm Yine tekrarlamak istiyorum bunların hepsi ekip arkadaşlarımın özverili çalışmaları sayesinde gerçekleşti ve ayrıca hepsine tek tek teşekkürlerimi iletiyorum taa buradan

2011’den Yenilikler, Sıra Dışılıklar

2011 başta da dediğim gibi çok yoğun ve sıra dışı bir sene oldu. Mesela hayatımda hiç deneyimlemediğim şeyler yaptım, hiç gitmediğim ve sadece televizyonlardan hayranlıkla izlediğim Amerika’ya gittim. San Diego, Las Vegas, Los Angeles, Coronado Adası, Valley gibi şehir ve bölgeleri gezdim. Başlı başına uzun uzun anlatılması gereken her birinde ayrı maceramın olduğu harika bir 3 ay geçirdim. Mesela metrelerce dalgaların arasında ilk defa okyanusta yüzme fırsatı buldum

Yine 2011’in son aylarında Sosyaraç’ı kurdum. Sosyal medya araçlarına yönelik çokça paylaşımlarım olacak daha da…

Bazen keşke kendime özel gün gün ne yaptığıma dair tutabildiğim bir günlüğüm olsa da bazılarını buradan sizlerle paylaşabilseydim diyorum. Artık 2013 yılında da öyle bir yazı yazarız

Domain değişikliğinin yanında tasarımsal olarak da temamı yeniledim. Daha eksikleri gedikleri var ama istediğim şekle gelene kadar hem yazılarımı yazmaya devam edeceğim hem de bir yandan ufak tefek gibi görünen eksikliklerimi gideceğim. Bu hep sorun olmuştur aslında terziyim ama söküğümü dikemiyorum işte idare edin.

Şimdiye kadar yazmış olduğum yazıların kısa bir analizini yaptım ve bundan sonra daha çok yazmam gerektiğinin ve işlerimle alakalı yazılar yazmam gerektiğinin kararına verdim. Sitenin sol üst kısmında yazan anahtar kelimeler -social media, digital marketing, digital CRM, web 3.0, digital PR, SEO, SMO, web development, social entrepreneurship, @dusuntasin, @sosyarac- üzerinden gideceğim bundan sonra.

Yeni yazılarımda buluşmak üzere, takipte kalın

Yoğurtistan temelde sosyal ağlarda bir uygulamayla üç boyutlu bir dünya sunuyor sizlere. Bu dünyada harcadığın zamanı ödüllendirerek farklı bir ekonomi yaratılmış. Kazandığınız kaymelerle yine dijital içerikleri satın alabiliyorsunuz. PDF kitaplardan tutun da lisanslı şarkılara kadar birçok dijital içeriğin yanında fiziksel olarak da harcanabilecek bir para birimi.

Bu sanal dünyanın içinde gerçek bir dünya kuracaksınız. Ayrıntılı bilgi için Yoğurtistan’ı ziyaret edebilirsiniz. Şuanda reklamlarına sıkça rastladığımız Coca-Cola Kırmızı Kasa uyulaması bu projenin uyarlanmış küçük bir versiyonu.

Tabi eğitimin içeri bunlar değildi. Belki de olayı tam kavrayamadığınızda klasik bir tarih dersi gibi anlatılanlar aslında dünyadaki yeni ekonomi düzeninin nereye doğru gittiğini ve bizlerin bu noktada neler yapmamız gerektiğiyle alakalı. “Bilgi çağı” dediğimiz bu dönemde kapitalist ekonominin çöküşünü izliyoruz. Bu çöküşün ardında yatan sebepleri ve geçmişimizde atalarımızın ekonomisinin nasıl oldu da yüzyıllarca ayakta kaldığını gözler önüne serdi. Kapitalist ekonomi sisteminde “ahlak” kavramının var olmayışı nelere sebep olduğunu çarpıcı ifadelerle bizlere anlattı.

Kendisinden öğrenmemiz gereken çok şey olduğunu düşünüyorum ve bir dahaki ziyaretlerini dört gözle bekliyorum 

Kendisini  ayrıca Koç Üniversitesi Opet Bilişim Günleri’10‘de dinlemiştim. O etkinlikteki izlenimlerim için tıklayınız.

Hayatta başımıza gelen her şeyi, kimi zaman eleştirerek, kimi zaman alkışlayarak, kimi zamansa biraz duygulanarak paylaşan, yani hayat yolculuğunda “yol arkadaşlığı” yapan  bir program diye anlatmışlar kendilerini. Bizler de “Düşün Taşın Derneği” olarak hem projelerimizden bahsettik hem de hayatımızda birer radyo tecrübesi yaşadık. Bize şimdiye kadar birçok ilki yaşatan derneğimize tekrar tekrar teşekkür ederim.

Radyo programını tekrar dinlemeden yazmak istemedim bu yazıyı. Program esnasında doğal olarak heyecanlandığımız anlar, duraksadığımız yerler oldu. Ara ara topu Sena’yla birbirimize attık. İsmail Bey de heyecanımızın yükseldiğini anladığı yerde devreye girerek bizlere yardımcı oldu. Program boyunca anlatmak istediklerimizin hemen hemen hepsini anlatmaya çalıştık ve bu yüzden yüzümüz gülerek ayrıldık. Sonuç olarak hoş bir sohbet gerçekleştirdik.

Görseli büyütmek için üzerine tıklayın.

Çocukluğumdan beri hep bir radyo programında İstanbul’a “merhaba”  demeyi istemişimdir. Heyecandan bunu da unuttum ama olsun eğer İsmail bey yazımı okuduysa benim yerime de “merhaba” diyecektir o güzel insanlara

Bu arada yayını dinlemek isteyenler Moral FM’in sayfasına girerek “yol arkadaşı” programını seçip 19.12.2011 tarihli kaydı dinleyebilir.